على اصغر شميم

83

ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )

تصرف روس‌ها داد و كوشش و پايدارى سپاه ايران در جبهه گنجه بىنتيجه ماند . حاكم باكو حسينقلى خان ، در برابر شفت پايدارى كرد تا قواى امدادى عباس ميرزا رسيد . سيسيانف خود به كمك شفت شتافت و عباس ميرزا قواى جديدى براى مدافعه كوبا روانه كرد . سيسيانف در نزديكى باكو به محاصره افتاد و براى آنكه سپاه خود و قواى شفت را از نابودى نجات دهد با حسينقلى خان روابط دوستى برقرار ساخت . حاكم مزبور نيز موقع را مناسب ديد و سردار روس را براى مذاكره صلح به حوالى قلعه باكو دعوت نمود و در آنجا او را به وسيله‌ى پسرعموى خود به قتل رسانيد . سواران ايرانى بر سپاه بىسردار روس تاختند و عده‌ى كثيرى را كشتند . شفت نيز با كشتىهاى جنگى خود راه لنكران را پيش گرفت . جنگ‌هاى تعرضى ايران در سال 1220 هجرى قواى روسيه را چندين كيلومتر به طرف كوهستان قفقاز عقب راند و معابر شرق قفقازيه به تصرف قواى ايران درآمد ولى در سال 1221 به واسطه‌ى خيانت بعضى از حكام قفقاز به سپاه روس مواضع سوق الجيشى خود را كه در اوايل سال 1220 تصرف كرده بود ، مجددا به دست آورد و بار ديگر ميدان جنگ از كنار درياى خزر و مصب رود كورا به حوضه‌ى آرپاچاى و ولايت ايروان انتقال يافت و در همان اوقات هيئت اعزامى ناپلئون به رياست گاردان وارد ايران شدند و قسمتى از پياده‌نظام ايران را تحت تعليمات قرار دادند و افسران فرانسوى به كمك عباس ميرزا آمدند و در پايان آن سال فتوحاتى نيز نصيب سپاه ايران شد كه نتيجه‌ى كلى آن حفظ قلاع ايروان بود . جنگ‌هاى سال‌هاى 1222 - 1228 هجرى قمرى در بهار سال 1222 هجرى افواج جديد پياده‌نظام ايران كه به وسيله‌ى افسران فرانسوى تعليم ديده بودند به اردوى عباس ميرزا ملحق شدند . سردار روس گداويچ كه ضمنا فرمانرواى كل قفقازيه نيز بود و قواى خود را در سواحل غربى درياى خزر يعنى در حدود ساليان و قراباغ تمركز داده بود ، با گاردان نماينده‌ى فرانسه در ايران وارد مكاتبه شد و گاردان نيز سعى مىكرد كه ايران و روس را به صلح وادار كند . ولى فتحعلى شاه با صلحى كه كاملا به ضرر ايران و به نفع روسيه تمام مىشد ، مخالف بود و فقط بنا به وعده‌هاى گاردان كه تقاضاى متاركه جنگ از سردار روس نموده بود ، فرزند خود را از تعرض به قواى روسيه بازداشت و اين امر چنان‌كه سابقا اشاره كرديم به ضرر ايران تمام شد . در جمادى الاولى سال 1223 هجرى موقعى كه بيشتر سواران چريك ايران به دستور وليعهد به مرخصى رفته بودند و نيروى ايران در قفقازيه بسيار ضعيف شده بود ، ناگهان گداويچ جنگ را شروع كرد و در نهم آن ماه قواى خود را از قراباغ به طرف ايروان سوق داد و آن